A/L ICT Quiz - ඩිජිටල් පරිපථවල මූලධර්ම (Unit 04 - Digital Circuits)
අ.පො.ස. උසස් පෙළ ICT විෂය නිර්දේශයේ 4 වැනි ඒකකය වන 'ඩිජිටල් පරිපථවල මූලධර්ම' (Fundamentals of Digital Circuits) පාඩමෙන් තර්ක ද්වාර, බූලීය ප්රකාශන සරල කිරීම් සහ ෆ්ලිප්-ෆ්ලොප් ආවරණය වන පරිදි සකස් කළ වැදගත් ප්රශ්න 3ක් සහ ඒවාට අදාළ සවිස්තරාත්මක විවරණයන් මෙම ලිපියෙන් සාකච්ඡා කෙරේ.
Y = overline(A + B) • C යන බූලීය තර්ක ප්රකාශනයේ ආදාන (Inputs) A = 0, B = 0 සහ C = 1 වන විට ලැබෙන Y හි ප්රතිදාන (Output) අගය කුමක්ද?
දී ඇති ප්රකාශනය පියවරෙන් පියවර ආදේශ කර විසඳමු.
A = 0 සහ B = 0 ආදේශ කළ විට:
පෙර ලැබුණු අගය ප්රතිලෝම (Invert) කළ යුතුය:
C = 1 බැවින්:
එබැවින් අවසාන ප්රතිදානය Y = 1 වේ.
බූලීය වීජ ගණිත නියමයන්ට අනුව F = A • B + A • overline(B) යන ප්රකාශනය සරල කළ විට ලැබෙන අවසාන අගය කුමක්ද?
බූලීය වීජ ගණිතයේ මූලික නියමයන් භාවිතයෙන් මෙම ප්රකාශනය පහසුවෙන් සරල කළ හැක.
පද දෙකෙහිම 'A' පොදු සාධකයක් ලෙස පවතින බැවින් එය වරහනෙන් ඉවතට ගනිමු:
බූලීය නියමයන්ට අනුව ඕනෑම විචල්යයක් සහ එහි ප්රතිලෝමයේ එකතුව 1 කි. එනම් (B + overline(B)) = 1 වේ:
ඕනෑම අගයක් 1 සමඟ AND කළ විට ලැබෙන්නේ එම අගයම වේ (A • 1 = A):
මූලික SR ෆ්ලිප්-ෆ්ලොප් (SR Flip-Flop) එකක ආදාන (Inputs) S = 1 සහ R = 0 වන විට, එහි ප්රතිදානය (Output) Q හි තත්ත්වය කුමක්ද?
SR ෆ්ලිප්-ෆ්ලොප් එකක ක්රියාකාරිත්වය එහි ආදාන නාමයන්ගෙන් (S = Set, R = Reset) හඳුනාගත හැක.
- S = 0, R = 0 ⟶ No Change (පෙර තත්ත්වයම පවතී)
- S = 0, R = 1 ⟶ Reset තත්ත්වය (Q = 0 වේ)
- S = 1, R = 0 ⟶ Set තත්ත්වය (Q = 1 වේ)
- S = 1, R = 1 ⟶ Invalid / Forbidden (භාවිත නොකරන/තහනම් තත්ත්වයකි)
ප්රශ්නයේ දී ඇත්තේ S = 1 සහ R = 0 බැවින් පරිපථය Set තත්ත්වයට පත්වී ප්රතිදානය Q = 1 ලබා දෙයි.